TBMM Dışişleri Komisyonu’ndan Mekke Anlaşması’na Onay

​Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Dışişleri Komisyonu, Türkiye Cumhuriyeti, Pakistan İslam Cumhuriyeti ve Suudi Arabistan Krallığı arasında hazırlanan “Ortak Savunma İçin Mekke Anlaşması”na ilişkin kanun teklifini görüşerek oy çokluğuyla kabul etti.

Komisyondaki oylamada teklif; AK Parti, MHP ve CHP’li üyelerin desteğiyle uygun bulundu. Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü’nün de katıldığı oturumda, milletvekillerinin anlaşmanın içeriğine ve olası etkilerine dair soruları yanıtlandı.

​Düzenleme; anayasaya uygunluk ve bölge politikaları, özellikle de Yemen’deki mevcut durum üzerinden çeşitli eleştirilere hedef olsa da üç ülke arasındaki askeri ve güvenlik odaklı iş birliğini resmi bir zemine oturtmayı amaçlıyor.

​Mekke Anlaşması Hangi Düzenlemeleri İçeriyor?

​Toplam 16 maddeden oluşan ve imzalayan üç ülkeyi “çekirdek taraflar” olarak tanımlayan anlaşma, NATO prensiplerine benzer bir toplu savunma ve güvenlik mekanizması öngörüyor. Öne çıkan başlıklar şu şekilde:

• ​Ortak Savunma ve Saldırıya Karşı Standart: Herhangi bir üye ülkenin sınırlarına, egemenliğine veya toprak bütünlüğüne yönelik tehditlerde taraflar gerekli tüm yöntemleri devreye sokacak. Üye ülkelerden birine yapılan dış kaynaklı askeri saldırı, tüm taraflara yapılmış sayılacak ve mevcut tüm imkanlarla anında karşılıklı yardım sağlanacak.

• ​Savunma Sanayii ve Askeri Entegrasyon: Taraf devletler; teknoloji transferi, ortak araştırma-geliştirme (Ar-Ge) projeleri ve ortak üretim süreçlerinde birlikte çalışacak. Ayrıca ortak askeri tatbikatlar, personel değişim programları ve ordular arası uyumu artırıcı faaliyetler yürütülecek.

• ​Güvenlik, Terörle Mücadele ve İstihbarat: Küresel ve bölgesel güvenlik konularında düzenli istişare mekanizması kurulacak. Terörün her türüne karşı operasyonel düzeyde iş birliği derinleştirilerek bilgi ve istihbarat paylaşımının önü açılacak.

• ​Lojistik ve Teçhizat Desteği: Barış, kriz veya savaş durumlarında taraflar arasında silah, mühimmat, yakıt, yedek parça ve diğer askeri teçhizat tedariki ve lojistik kolaylık sağlanacak.

​Kurumsal Yapı ve Yürürlük Şartları

​Anlaşmanın sevk ve idaresini yürütmek amacıyla üye ülkelerin Dışişleri Bakanları, Savunma Bakanları ve Genelkurmay Başkanlarından oluşan bir Stratejik Siyasi ve Savunma Komitesi kurulacak.

• ​Sekretarya ve Yönetim: Komitenin idari süreçlerini yönetecek sekretaryanın merkezi Suudi Arabistan’da yer alacak. Sürecin ilk genel sekreterlik görevini ise Pakistan üstlenecek.

• ​Süre ve Çekilme Şartı: Ulusal onay süreçlerinin tamamlanmasıyla yürürlüğe girecek olan anlaşma, taraf ülkelere ilk 10 yıl boyunca ayrılma hakkı tanımıyor. 10 yıllık sürenin dolmasının ardından taraflar, en az 3 ay öncesinden yazılı bildirimde bulunarak anlaşmadan çekilebilecek.

• ​Uluslararası Yükümlülükler: Metinde, düzenlemenin tarafların daha önce imzaladığı diğer uluslararası anlaşmalardan doğan hak ve yükümlülüklerine halel getirmeyeceği vurgulanıyor.

Fotoğraf: AA